Scouting Hoograven

 

De historie van Scouting Hoograven

Rond 1900 vestigden enkele grote steenfabrieken zich in een gebied ten zuiden van de stad Utrecht, bestaande uit weilanden en sloten met hier en daar een boerderij en een boomgaard, dat al sinds de vroege middeleeuwen bekend stond als ´Hoog Raven´. In de jaren ´20 van de 20ste eeuw begonnen de fabriekseigenaren woningen te bouwen voor hun arbeiders.
Zo ontstond er langzaam maar zeker een nieuw stadswijkje. Hoograven maakte toen nog deel uit van de gemeente Jutphaas. De wegen waren niet geplaveid en het zou tot 1931 duren voor er een redelijk functionerend riolerings- en waterleidingsysteem werd aangelegd. Hierna werd ook de bestrating verbeterd, kwam er hier en daar zelfs straatverlichting en werden er meer (en iets betere) woningen gebouwd. Er kwamen ook steeds meer mensen wonen, vooral arme arbeiders, en de wijk groeide gestaag. Er werden zelfs plannen gemaakt voor een heuse kerk en pastorie en een kleuter- en lagere school t.b.v. de parochie St.Jan. En toen brak de Tweede Wereldoorlog uit.

Tijdens de oorlog kwam vrijwel het gehele sociale leven stil te liggen. Vrijwel alle bijeenkomsten waren door de bezetter verboden en de mensen hadden ook wel iets anders aan hun hoofd. De ´avondklok´, verplichte verduistering en (onderduiken voor) tewerkstelling in Duitsland maakten een verenigingsleven vrijwel onmogelijk. Vrijwel alles was op rantsoen gezet en dat maakte het leven er voor de arme inwoners niet makkelijker op. In 1941 werden alsnog de St.Jansschool (256 leerlingen) en een noodkerk in gebruik genomen. Alle straatnamen in de sterk Oranje-gezinde wijk die naar het koningshuis verwezen werden door de bezetter omgedoopt.

Toen Hoograven in 1945 eindelijk was bevrijd (door Canadese troepen) bloeide het sociale leven, net als in de rest van Nederland, spontaan weer op. Door de wat geïsoleerde ligging en de minder gunstige sociale omstandigheden was het saamhorigheidsgevoel in Hoograven toch al groot. In 1946 richtten bewoners van de Julianaweg, Liesboschweg en Karperstraat de ontspannings- en ontwikkelingsvereniging ´JULIKA´ op. In de jaren daarna ontstonden er twee gymnastiekverenigingen (´Longa´ en ´Wilskracht´), een voetbalvereniging (´RUC´), vier wandelclubs (´SHO´, ´Zuiderkruis´, ´Juliana´ en ´Zon & Vrijheid´), een korfbalclub (´HKC´) en twee zangverenigingen (´Zang en Vriendschap´ en ´Soli Deo Gloria´). Bovendien wordt er een algemene wijkvereniging opgericht: ´Hoogravens Belang´.
Hoograven was een overwegend katholieke wijk en binnen deze ´zuil´ waren er op landelijk niveau ook een aantal verenigingen actief. Voor jongens was er de ´Jonge Wacht´ en katholieke meisjes konden zich aansluiten bij ´De Trekvogels´. Deze laatste vereniging was ook in Hoograven actief (zie foto).

Vanuit de Parochiële Jeugdraad van St.Jan kwam echter de roep om met de jeugd in de wijk deel te gaan nemen aan het ´spel van verkennen´. Tijdens de oorlog was Scouting streng verboden geweest, maar toen Nederland eenmaal bevrijd was doken er ineens overal jongens en meisjes op (toen nog onder te verdelen in de protestantse ´Padvinders´ en de katholieke ´Verkenners´) in uniform die spontaan meehielpen met de wederopbouw van het land. Dit maakte veel indruk en de bestaande scoutinggroepen groeiden dan ook explosief, terwijl er ook overal nieuwe groepen werden opgericht.

   

Op 8 februari 1946 werd de ´Juliana de Falconerie-groep´ opgericht, bestaande uit een groep meisjes die afkomstig waren van ´De Trekvogels´.
Hun eerste bijeenkomsten hielden ze in het ketelhuis van Wasserij Staatsen aan de Helling (waar nu de ´Kinderboerderij Rotsoord´ is gevestigd). Niet lang hierna werd er ook voor de jongens in Hoograven een verkennersgroep opgericht: de ‘St.Jan de Doper-groep’. Zij organiseerden hun activiteiten in het gebouw van steenfabriek Van Seumeren aan de Liesboschweg langs de Vaartsche Rijn (de onderste ring van dit gebouw, met karakteristieke bogen, staat er nog), waar ze na een aantal weken gezelschap kregen van de Juliana de Falconerie-groep.
Eind 1946 verhuisden zowel de jongens- als de meisjesgroep naar de zolder van het gebouw van de St.Jan de Doperbasisschool aan de W.A.Vultostraat. Dit zou 25 jaar lang het 1ste Hoofdkwartier van onze groep zijn. De jongens zaten voor op de zolder en de meisjes achter, uiteraard strikt gescheiden. Beide groepen werken ook toen al intensief samen (hoewel vanuit de meisjesgroep regelmatig werd geklaagd dat de jongens met hun voetbalspel weer een Mariabeeldje hadden doen sneuvelen).
Op 31 december 1953 (om 00.00 uur) werd Hoograven trouwens officieel een wijk van Utrecht, en werden wij dus een Utrechtse Scoutinggroep.
Naast de Verkennerstroepen en Gidsengroepen werden er ook Welpenhordes en Kabouterkringen opgericht. Eind jaren vijftig hadden de Juliana de Falconerie-groep (Kabouters en Gidsen – zie foto) en de St.Jan de Doper-groep (3 Welpenhordes en 2 Verkennerstroepen) samen ruim 200 jeugdleden, kaderleden niet meegerekend. In 1960 veranderde de meisjesgroep haar naam in Judith-groep.

In 1971 besloot het bestuur van de basisschool dat er op zolder een audio-visuele mediaruimte moest komen en ons werd dan ook vriendelijk doch dringend verzocht om voor 26 juni van dat jaar vertrokken te zijn. (Die audio-visuele ruimte is er nu, in 2003, trouwens nog niet) Er volgde een zwerftocht langs verschillende noodlocaties, waaronder de verkennersruimte van de Gertrudis-groep op het binnenterrein van de Gertrudiskerk.
Uiteindelijk kon op 9 december 1972 een noodgebouw van de School voor de Grafische Vakken aan de Opaalweg in gebruik worden genomen als 2de Hoofdkwartier. Het ledenaantal was inmiddels al sterk afgenomen en dit zou zich in het in slechte staat verkerende 2de Hoofdkwartier doorzetten.
In 1973 fuseerden de vier Nederlandse scoutingorganisaties tot Scouting Nederland. Ook de Judith-groep en de St.Jan de Doper-groep fuseerden tot ‘Scouting Jeugd Hoograven – St.Jan de Dopergroep’. Tegelijkertijd werd de ‘Stichting Scouting Jeugd Hoograven’ opgericht om de groep een rechtspositie te verlenen en beter het beheer te kunnen voeren over de accommodatie en het materiaal.
In 1977 besloot de gemeente de Opaalweg door te trekken en moest het 2de Hoofdkwartier ook weer worden verlaten.

Aan de Oranje-Nassaulaan, op het terrein van de in 1952 gebouwde St.Jan de Doperkerk, stond een grote houten barak die ooit was gebouwd door de Fraters van Utrecht als jeugdcentrum ‘Jong Utrecht Zuid’ en nog een tijdje als school dienst had gedaan. Hier had Scouting Hoograven haar 3de Hoofdkwartier. Velen denken hier nog met weemoed aan terug. Met alle respect voor onze huidige locatie uiteraard, maar daar hadden we de beschikking over een groot buitenterrein, met een hek eromheen, helemaal voor onszelf. Aan het gebouw zelf is in de loop der jaren trouwens nog wel het nodige gerepareerd. Het dak lekte (wat legendarisch werd verholpen met behulp van enkele roze ledikantonderdelen) en er moest een nieuwe vloer ingelegd worden. De groep bloeide weer op, het ledenaantal groeide en er werden steeds meer activiteiten ontplooid.
Er vonden in deze periode binnen de organisatie vele veranderingen plaats. De Kabouters en de Gidsen werden opgeheven, de Welpen en de Verkenners werden gemengd, de Rowans en de Sherpa’s gingen samen draaien als Ropa’s en voor de oudste jeugd werd de speltak Pivo’s opgestart. Voor de allerkleinsten kwam er een geheel nieuwe speltak: de Bevers. Bovendien werd de katholieke signatuur van de groep losgelaten en veranderd in ‘open’.
In 1989 kwam de gemeente ineens met plannen om dit deel van de wijk helemaal te gaan veranderen. Op het terrein van de kerk zouden bijvoorbeeld flats komen te staan. Mooie plannen, maar met een nieuw onderkomen voor Scouting Hoograven was geen rekening gehouden. Op 20 maart 1989 werd er in het (inmiddels ook verdwenen) Arienshuis een inspraakavond gehouden waar onze groep op ludieke wijze protesteerde tegen de plannen, die het einde zouden betekenen voor Scouting Hoograven. De gemeente gaf toe dat er misschien wat schoonheidsfoutjes in hun plannen zaten en samen werd er naar een oplossing gezocht.
In de tussenliggende 6 maanden moest echter voor noodoplossingen gezorgd worden. Zo werden er bijvoorbeeld veel activiteiten georganiseerd in het gebouw van ‘De Barkel’, op de hoek van de Jan van Arkelstraat en de Oranje Nassaulaan. Helaas gingen door deze langdurige verhuizing ook weer veel leden verloren.

Omdat er geen geschikte accommodatie voor handen bleek te zijn besloot Scouting Hoograven toen maar zelf het heft in handen te nemen en een nieuw Hoofdkwartier voor zichzelf te bouwen. Er werd van de gemeente een stuk grond gehuurd aan de Verlengde Hoogravenseweg (voor 25 jaar, dus tot 2015, en daarna doorlopend voor onbepaalde tijd) en op 1 mei 1990 begon de bouw. Na de oplevering werd er door de leden ook nog het nodige werk verricht zodat op 10 oktober 1990 de officiële opening van het 4de Hoofdkwartier plaats kon vinden.

Ook in deze jaren werden er enkele organisatorische veranderingen doorgevoerd binnen de groep. De Verkenners veranderden hun naam in Scouts en de Ropa’s werden de Explorers. Voor de leden die na hun tijd als jeugdlid niet meteen als leiding of bestuurslid verder wilden, werd de Stam opgericht. Deze ‘speltak’ heeft geen leeftijdsgrens en komt eens per maand bij elkaar. De Stamleden verlenen regelmatig steun bij groepsactiviteiten van Scouting Hoograven en blijven zo betrokken bij de groep.
De Scouts namen in 1994 deel aan de Europese Jamboree in Dronten, Flevoland. In 2001 ging de gehele groep ter ere van het 55-jarig bestaan gezamenlijk op zomerkamp naar Brexbachtal, Duitsland.
Het 4de Hoofdkwartier was met de nodige haast neergezet (we waren immers dakloos) en bleek al snel eigenlijk te klein te zijn. Na jarenlange voorbereidingen kon op 1 oktober 2002 eindelijk begonnen worden met de grootscheepse verbouwing en uitbreiding van het 4de Hoofdkwartier. Het hele gebouw werd gesloopt en opnieuw opgebouwd en inmiddels beschikken wij over misschien wel het mooiste clubgebouw van Utrecht (pardon, van de hele wereld). Op 21 december 2002 werd het vernieuwde 4de Hoofdkwartier weer in gebruik genomen. De ‘grote zaal’ is nu nog groter, op zolder is een ‘regiekamer’ ingericht (om nog beter onze spectaculaire groepsactiviteiten te kunnen organiseren), de keuken is aanzienlijk uitgebreid, net als de magazijnruimte en iedere speltak heeft nu een eigen ruimte.

Scouting Hoograven bestaat tegenwoordig uit 5 speltakken (Bevers, Welpen, Scouts, Explorers en Pivo’s), zo’n 60 jeugdleden, 14 enthousiaste stafleden, een zeer ervaren bestuur en een grote groep mensen (waarvan velen lid zijn van de ‘Stam’) die Scouting Hoograven een warm toedraagt en regelmatig aanwezig is en helpt bij groepsactiviteiten. Onze groep heeft in de loop der jaren al een hoop tegenslagen te verwerken gekregen (veel gedwongen verhuizingen), maar die hebben we allemaal overwonnen en onze groep is daar alleen maar sterker uit tevoorschijn gekomen. Scouting Hoograven beschikt nu over een stevige basis, een goede organisatie en uiteraard de allerleukste leden die er maar bestaan, dus we zien de toekomst met een gerust hart tegemoet.

Met vriendelijke Scoutinggroet,

Mark van Gend,
Archivaris

Bronvermelding:
Kooten, Roel van
Historisch Hoograven – van een polder in Jutphaas tot een wijk in Utrecht
Utrecht, 1993

en vele, vele documenten in het archief van Scouting Hoograven